Tirools voor beginners

------
Esther van der Linde

Snowboarden op strak geprepareerde pistes, e-biken door de bergen,... Over de auteur

‘Grüß Gott!’ is een kreet die vrijwel iedere Nederlandse én Vlaamse vakantieganger onder de knie heeft, maar als je het mij vraagt is het Tiroolse dialect soms knap lastig. Om jullie toch zo goed mogelijk te laten integreren met de locals, presenteer ik hierbij een spoedcursus Tirools voor beginners! Deze ‘cursus’ is opgedeeld in de begroeting, oriëntatie, Tirools voor foodies en flirten en feest. Let’s go!

1. De begroeting
Goed om te weten: in Tirol spreek je elkaar al snel aan met ‘du’.

#grüssgott #welcome #stuttgart #schönistesbeidir #dankefürdieeinladung @eliviaka

Ein von natalie (@nat_astic) gepostetes Foto am

Tirools – Nederlands Grias-di, Griaß-enk, Griaß-eich = Goedendag Grüß Gott = Goedendag Pfiat-di, Pfiat-enk, Pfiat-eich = Tot ziens Wiederschaugn = Tot ziens Ook het internationale ‘hallo’ en ‘hi’ wordt steeds vaker gebruikt. ‘Ciao’ en ‘Tschüss’ wordt vooral in stedelijke gebieden gebruikt. In winkels en restaurants wordt je meestal op formele wijze begroet. 2. Oriëntatie op zijn Tirools Daar sta je dan vol goede moed met je bergschoenen en dag rugzak. Alleen blijk je niet exact de weg te weten. Leer dit rijtje uit je hoort en in no-time ben je op de plek van bestemming. Tirools – Nederlands Aui, auffi = Omhoog Umi = Overheen, voorbij Außi = Eruit, daar boven, buiten Oi, ochi = Omlaag, naar beneden Arschlings = Terug Grodaus = Rechtdoor Entn = Daar, daarginds Bichl* = Heuvel, hobbel * Vooral  voor de Nederlanders onder ons ziet een ‘bichl’ er al snel uit als een echte berg, wanneer wij hierdoor het verloop van het pad kunnen zien. Voor locals is er echter wel degelijk een verschil tussen een fikse heuvel en een berg.

Longing for summer? #tbt #lovetirol

Ein von Tirol (@visittirol) gepostetes Foto am

3. Tirools voor foodies
Het klopt dat er overal voldoende internationale gerechten op de kaart staan, maar persoonlijk vind ik dat de Tiroler specialiteiten écht het lekkerst smaken.

Kaasspatzln (käsespätzle) = typische kleine deegstukjes met pittige kaas en gebakken uitjes
Greaschtl, Gröstl = gebakken aardappels met ui en stukjes gerookt vlees
Kaaspressknedl (Kaspressknödel)= heerlijke samengedrukte brood dumplings met ui en kaas, kort gebakken in de pan en geserveerd met zuurkool of in een krachtige vleesbouillon
Fleischkaas (leberkäse) = een in een cake- of broodbakvorm gebakken vleesmengsel met uiten en specerijen. Dit vleeswaar heeft niets te maken met kaas en bevat meestal ook geen lever.
Graukaas (graukäse)= letterlijk grijze kaas, een sterk van smaak zijnde zure melk kaas gemaakt van stremselvrije koeienmelk. Typisch een gevalletje ‘je houdt er van of helemaal niet!’.
Schwammerlen (schwammerl)= paddenstoelen, meestal wordt hiermee cantharellen (pfifferlinge) bedoeld. Deze staan weer bekend als ‘eierschwammerln’, ofwel eierzwammen.
Muas (brei) = brij, puree
Goggelen (eier) = eieren
Weggn (brot) = brood
Oranschn (apfelsine) = sinaasappel
Melanzani (auberginen) = aubergines
Marilln (aprikosen) = abrikozen
Verlängata = klinkt misschien als een ‘ondeugend voorstel’, maar is simpelweg een kopje koffie. Veelal met melk
Zol’n bitte! = de rekening alstublieft!
Hots gschmeckt? = heeft het gesmaakt?
Mogsch a Schnapsal? = meestal een ‘selberbrennta’, een zelf gedestilleerde schnaps van goede kwaliteit. Meestal dan… Dit uiterst vriendelijke gebaar mag je eigenlijk niet afslaan en is heel bevorderlijk voor de binding met de locals.
botzn (kleckern) = morsen. Oeps!
Botzerei (kleckerei am tisch) = morsen op tafel

Tiroler Kasspatzln 😍🍴#lovetirol

Ein von Tirol (@visittirol) gepostetes Foto am

Mahlzeit 🍴 #lovetirol

Ein von Tirol (@visittirol) gepostetes Foto am

4. Flirten en feest!
Iedereen die op zoek is naar een vakantieliefde opgelet! Met deze vocabulaire wind je die knappe Tiroolse man of vrouw binnen mum van tijd om je vinger. ;)

Tirools  – Nederlands
Fesches Madl = Knap meisje
Fesches Diandl = Knappe vrouw
Fescher Bua = Knappe man
Wia hoaschn du? = Hoe heet je?
Mogsch wos trinkn? = Was Wat wil je drinken?
Woher kimmschn du? = Waar kom je vandaan?
Mogsch di herhockn? = Wil je bij mij zitten?
Du gfolsch ma! = Ik vind je leuk!
I mog di = Ik vind je aardig
A Hetz machen = Plezier hebben
Hetzig = Grappig
Losnen = Luisteren
Trotschn = Kletsen
Terisch = Slecht horen. Bijv: “I wear terisch“ – ik versta er niets van (wanneer de muziek in de bar het gesprek overstemt)
Rauschig sein = Aangeschoten zijn
Kracherl = Vergelijkbaar met Almdudler, zoete alcoholvrije kruidendrank
Zschigg = sigaretten

Ein von Rudbox (@rudbox) gepostetes Foto am

Pas op! Als je volgende woorden hoort in combinatie met een serieus en/of boos gezicht, dan ben je waarschijnlijk een stapje te ver gegaan met flirten. Ik raad je in dit geval aan om er zo snel mogelijk van door te gaan voor je een ‘Watschn’ of ‘Fotzn’ krijgt: een klap in je gezicht. ‘I schmier da oane‘ is eveneens een onbetwiste afwijzing en heeft absoluut niets te maken met een broodje smeren.

Gelukkig zijn de Tiroler dames en heren over het algemeen vriendelijk en gezellig, dus wanneer je je normaal gedraagt heb je niets te vrezen.

Disclaimer: aan bovenstaand flirt jargon kan geen succes worden ontleend. ;)

Cultuur, Zomer

6 Reacties

  • Carolien
    Misschien ook leuk om erbij te vertellen dat er ook een 'Tirolerisch' app is. Kun je ook direct horen hoe je het uitspreekt.
  • Esther van der Linde
    Esther van der Linde
    Bedankt voor de tip Carolien, maar helaas is deze app niet meer beschikbaar in de App store.
  • Luc Degevy
    Beste Esther, Ook wij Vlamingen spreken Nederlands en gaan met velen naar Tirol ... in je intro blijken alleen de Nederlanders naar Tirol te gaan. :-( En met ons Hamse Tirolerfest proberen wij ook ,op onze wijze ,Tirol een beetje naar België te brengen. Grüße aus Hamme. Luc
    • Esther van der Linde
      Esther van der Linde
      Luc je hebt helemaal gelijk! Natuurlijk willen wij de Vlamingen die in grote getale naar Tirol reizen niet buitensluiten. Ik heb de tekst aangepast.
  • Rudi
    Leuke woorden zijn ook: rummedummg'schubft schnackseln Spitzbuam Jauseplatte Schmalz Sie hat mi a Superl 'kocht Kraxeln Labern Kwetschbüll spiel'n fenstern wie kent er nog meer...?
    • Esther van der Linde
      Esther van der Linde
      Bedankt voor je inzendingen Rudi. Van een heerlijke jauseplatte na een uitdagende wandeling maakt mijn hart een sprongetje :)